Pirringur borgarfulltrúa yfir góðum fréttum


Ég hef skilning á því að það geti verið erfitt að sitja í meirihluta borgarstjórnar og taka til varna fyrir stefnu og störf meirihlutans. Jafnvel er hægt að hafa nokkra samúð með þeim sem nú horfa yfir síðustu sex ár og leita logandi ljósi að árangrinum.

Magnús Már Guðmundsson, borgarfulltrúi Samfylkingarinnar, er ekki hress með skrif mín um fjárhagsstöðu Reykjavíkur. Honum finnst lítið til þess koma að í Hafnarfirði hafi fyrstu skrefin verið stigin í átt að lægri álögum á bæjarbúa um leið og unnið er að endurreisn Hafnarfjarðar, eftir langan valdatíma skoðanasystkina Magnúsar Más.

„Birtir yfir Hafnarfirði – þoka yfir Reykjavík“ var yfirskrift greinar minnar sem birtist hér í Morgunblaðinu 9. nóvember síðastliðinn. Réttri viku síðar sendi borgarfulltrúinn mér kveðjur og hann er pirraður yfir birtunni í Hafnarfirði.

Ég ergi mig ekki yfir þjósti og yfirlæti sem Magnús Már tileinkar sér – kannski eru fyrirmyndirnar ekki langt undan. Hann furðar sig á að „eitt af fyrstu verkum“ mínum sem kjörins þingmanns skuli vera að skrifa grein í Morgunblaðið „um hvað allt sé nú ömurlegt í Reykjavík en ekki Hafnarfirði af því að þar séu sjálfstæðismenn í meirihluta“.

Magnús Már spyr:

„Hefði ekki verið eðlilegra að þingmaðurinn myndi nota tækifærið til að skrifa um helstu hugarefni sín, boða sitt fyrsta þingmál og upplýsa um það sem hann ætlar að reyna að breyta sem þingmaður?“

Mér er til efs…

Nú veit ég ekki hvort Magnús Már hefur, frá því hann hóf afskipti af stjórnmálum og settist í borgarstjórn, skrifað reglulega um málefni borgarinnar, sveitarfélaga almennt eða samfélagsins í heild. Það kann að vera að hann hafi komið skoðunum sínum á framfæri með skilmerkilegum hætti í ræðu og riti. Eftir því hef ég ekki tekið. Hitt liggur fyrir að sá er hér heldur um pennann hefur á undanförnum árum skrifað hundruð greina um stjórnmál, efnahagsmál, skattamál, almannatryggingar, heilbrigðismál, og atvinnumál svo fátt eitt sé nefnt. Skoðanir og hugsjónir liggja fyrir. Og ég hef leyft mér að fjalla um höfuðborg okkar allra. Á síðustu liðlega tveimur árum hef ég talið ástæðu til að skrifa um Reykjavíkurborg, störf og stefnu meirihlutans, a.m.k. 12 sinnum. Mér er til efs að margir borgarfulltrúar hafi ritað oftar um fjárhagsstöðu borgarinnar, álögur á íbúa og fyrirtæki, framkomu við einkafyrirtæki, þjónustu borgarinnar og (ó)ánægju borgarbúa.

Samfylkingin – flokkur Magnúsar Más Guðmundssonar – hefur borið ábyrgð á rekstri höfuðborgarinnar frá 2010, fyrst í samstarfi við Besta flokkinn. Nú leiðir Samfylkingin fjögurra flokka vinstristjórn í Reykjavík og þeir eru til sem vilja að ný ríkisstjórn sæki þangað fyrirmynd.

Ekki glæsileg afrekaskrá

Magnús Már hefur engan áhuga á að rifja upp stóra kosningaloforð Samfylkingarinnar fyrir síðustu borgarstjórnarkosningar: Byggingu 3.000 leiguíbúða. Hann vill heldur ekki beina kastljósinu að síðustu sex árum sem samfylkingar hafa farið með völdin í Ráðhúsi Reykjavíkur. Engu að síður er rétt að draga fram nokkrar staðreyndir um A-hluta borgarsjóðs:

  • Langtímaskuldir A-hluta jukust um 137% að raunvirði frá árslokum 2009 (árið fyrir valdatöku Samfylkingar og ári eftir hrun fjármálakerfisins) til loka árs 2015.
  • Heildarskuldir nær tvöfölduðust og voru tæplega 40 milljörðum meiri á föstu verðlagi.
  • Eigið fé minnkaði um 2,9 milljarða.
  • Heildartekjur voru 16,5 milljörðum krónum hærri að raunvirði 2015 en 2009.
  • A-hluti hafði 113 þúsund krónum hærri tekjur af hverjum borgarbúa 2015 en 2009 á föstu verðlagi. Rekstrargjöld voru hins vegar 199 þúsund krónum hærri.
  • Skuldir A-hluta jukust að raunvirði um 315 þúsund krónur á hvern íbúa. Eigið fé minnkaði á sama tíma um 45 þúsund.
  • Að raunvirði var veltufé frá rekstri 38% minna á síðasta ári en 2009. Veltufé er mælikvarði á stöðu grunnrekstrar A-hluta.
  • Í árslok 2009 var veltufjárhlutfallið 2,12 en var komið niður í 1,18 við lok síðasta árs.

Afrekaskráin er ekki sérlega glæsileg. Magnús Már vill því fremur benda á fögur fyrirheit um framtíðina en standa skil á kosningaloforðum og afrekum liðinna ára:

„Með aga og skipulögðum vinnubrögðum kraftmikils starfsfólks, stjórnenda og meirihlutans í borgarstjórn hefur tekist að leggja fram fjárhagsáætlun með afgangi sem sýnir góðan rekstur Reykjavíkurborgar.“

Ósjálfbær rekstur og aukning skulda

Hér verður ekki gert lítið úr því afreki að „takast“ að leggja fram fjárhagsáætlun. Það er eitt en annað og erfiðara að tryggja að áætlunin gangi eftir og forsendur standist. Þetta veit borgarfulltrúinn af biturri reynslu. Góð fyrirheit í fjárhagsáætlun fyrir komandi ár eru ekki trúverðugri en reynslan kennir og þá þarf ekki að fara lengra aftur en til fjárhagsáætlunar 2015.

En Magnús Már er hreykinn af því að áætlun meirihluta borgarstjórnar sýnir 1,8 milljarða afgang á næsta ári. Borgarfulltrúinn lætur í engu getið að bætt afkoma byggist á tekjum af söluhagnaði og sölu byggingarréttar. Vonandi verður rekstrarniðurstaðan jákvæð og grunur um að forsendur fjárhagsáætlunar séu þegar brostnar reynist ekki á rökum reistur. Því miður er hins vegar töluvert í land að rekstur A-hluta sé sjálfbær.

Magnús Már gleðst yfir því að á komandi ári verði fjárfest fyrir rúma 14 milljarða króna þar af 5,5 milljarða í gatnaframkvæmdum. Kominn tími til, segja líklegast flestir sem hafa horft á gatnakerfið grotna niður á síðustu árum. Í greinargerð með fjárhagsáætlun er hins vegar bent á að fjárfestingar séu töluvert umfram veltufé á næstu tveimur árum og að bilið sé „brúað með tekjum af gatnagerðargjöldum og sölu eigna og byggingarréttar. Þessar tekjur nema 7,6 milljörðum árið 2017 og 7,4 milljörðum árið 2018. A-hluti stendur ekki undir brúttó fjárfestingum.

Og þrátt fyrir að tekjur A-hluta verði um sex milljörðum hærri á næsta ári en reiknað er með á yfirstandandi ári, þá halda skuldir áfram að aukast.

Það skiptir ekki aðeins borgarbúa miklu hvernig til tekst við rekstur Reykjavíkur heldur er það hagsmunamál allra landsmanna. Þess vegna er Magnúsi Má og félögum óskað velfarðar í vinnu fyrir Reykvíkinga. Ef til vill rennur upp sú stund að meirihluti borgarstjórnar hættir að láta góðar fréttir af nágrannasveitarfélögunum fara í taugarnar á sér. Að gleðjast yfir velgengni annarra og því sem vel er gert, hefur að minnsta kosti ekki gert mörgum illt. Sumir hafa lært ýmislegt – ekki síst af nágrönnum sínum.

Share