Vantraust, málfundaæfingar og ógn við efnahagslegt fullveldi

Hart hefur verið sótt að Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni forsætisráðherra eftir að eiginkona hans upplýsti að hún ætti eignarhaldsfélagið Wintris Inc. sem er skráð á Bresku Jómfrúreyjum. Hann þykir liggja vel við höggi. Pólitískir andstæðingar telja að loks hafi skapast færi til að koma höggi – jafnvel rothöggi – á forsætisráðherra. Þeir velta fyrir sér að leggja fram vantrauststillögu á ráðherrann og hugleiða hvort ekki sé rétt að stofna enn eina rannsóknarnefndina. Nær daglega eru fluttar fréttir af þessum vangaveltum, þótt engir formlegir fundir hafi verið haldnir, engar ákvarðanir teknar. Allt bara spjall yfir kaffibolla að því er virðist.

Helgi Hrafn Gunnarsson, þingmaður Pírata, var fljótur að lýsa því yfir að óhugsandi væri að forsætisráðherra sæti áfram. Fréttastofa ríkisins upplýsti landsmenn um að vantrauststillaga hefði „komið til tals innan allra stjórnarandstöðuflokkanna á þingi“. Tekið var fram að flokkarnir hefðu ekki „rætt saman formlega um sameiginlega vantrauststillögu“. Róbert Marshall, sá hinn sami og varði vinstristjórn Jóhönnu Sigurðardóttur falli, vill vantraust á forsætisráðherra.

Í viðtali við vef Hringbrautar lýsir Birgitta Jónsdóttir, þingmaður Pírata, því yfir að enginn vafi leiki á því að hún „muni beita sér fyrir því að vantrauststillaga verði lögð fram á hendur Sigmundi Davíð“. Þetta er ekki í fyrsta og líklega ekki í síðasta skipti sem Birgitta boðar tillögur af þessu tagi.

Ráðist á forseta Alþingis

Í janúar 2012 lýsti miðstjórn Ungra jafnaðarmanna yfir vantrausti á Ástu Ragnheiði Jóhannesdóttur, forseta Alþingis, fyrir að hafa greitt atkvæði gegn frávísun á tillögu um að afturkalla ákæru á hendur Geir H. Haarde. Frávísuninni var ætlað að koma í veg fyrir að tillagan um afturköllun fengi þinglega meðferð. Fréttastofa ríkisins hafði það eftir Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra að forseti Alþingis yrði að gera það upp við sjálfan sig hvernig brugðist skyldi við yfirlýsingum um vantraust. Mörgum þóttu þetta kaldar kveðjur frá Jóhönnu til Ástu Ragnheiðar, sem hafði um árabil verið einn nánasti samverka- og stuðningsmaður hennar í stjórnmálum, meðal annars í Þjóðvaka.

 

Birgitta Jónsdóttir, helsti sérfræðingur landsins í að boða tillögur um vantraust án þess að leggja þær fram, lýsti því yfir í viðtali við Egil Helgason í Ríkissjónvarpinu að hún stæði fyrir undirskriftasöfnun meðal þingmanna til að lýsa vantrausti á forseta Alþingis. Skömm forsetans var að hafa sett tillöguna um afturköllun ákærunnar á dagskrá þingsins.

Birgitta, sem þá var þingmaður Hreyfingarinnar, sagði sér misboðið. Hún neitaði hins vegar að upplýsa hvaða þingmenn hefðu þegar lagt henni lið:

„Ég byrjaði nú bara á þessum undirskriftalista eftir atkvæðagreiðsluna en það eru komnir aðilar úr þremur flokkum. Ég mun ekki birta nöfnin nema okkur takist að fá 32.“

Listinn var aldrei birtur og ekki kom tillaga frá Birgittu um vantraust á forseta Alþingis.

Málfundaæfingar

Birgitta Jónsdóttir lítur á vantrauststillögur sem eins konar málfundaæfingar – eða kannski tækifæri til að komast hjá því að ræða efnislega mál sem krefjast annars en innantómra yfirlýsinga.

Í mars 2013 var tekin fyrir tillaga um vantraust á ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur. Flutningsmaður var Þór Saari, félagi Birgittu í Borgarahreyfingunni og síðar Hreyfingunni. Vantraustið var fram komið vegna þess að ekki hafði tekist að tryggja breytingar á stjórnarskrá. Þór sagði í stuttri greinargerð að „vantrauststillaga sem hér er lögð fram beinist gegn ríkisstjórninni þar sem hún situr í umboði meirihluta þingsins, en þingið getur ekki afgreitt frumvarp til stjórnskipunarlaga byggt á þeim drögum sem samþykkt var að leggja til grundvallar nýrri stjórnarskrá og samþykkt voru með yfirgnæfandi meiri hluta í þjóðaratkvæðagreiðslu 20. október 2012“.

Birgitta studdi tillögu Þórs en með furðulegum hætti eins og kom fram þegar hún gerði grein fyrir atkvæði sínu:

„Ég vona þó að þetta já mitt verði ekki til þess að fella ríkisstjórnina, eins fáránlega og það hljómar, einfaldlega út af því að ég er svo hrædd við þetta ferli.“

Jóhanna Sigurðardóttir og ríkisstjórn hennar stóðu af sér vantraustið með stuðningi tveggja þingmanna Bjartrar framtíðar – Guðmundar Steingrímssonar og Róberts Marshall.

Rannsóknarnefnd „af minna tilefni“

Svandís Svavarsdóttir, þingflokksformaður Vinstri-grænna, vill að skipuð verði sérstök rannsóknarnefnd vegna Wintris-málsins. Í viðtali við fréttastofu ríkisins síðastliðinn föstudag benti hún á að samkvæmt nýjum siðareglum sem Alþingi hefði samþykkt væri hægt að setja á stofn siðaráð:

„Siðaráð gæti þá farið í saumana á þessu máli. Og svo kæmi auðvitað til greina að setja á stofn sérstaka rannsóknarnefnd um þetta mál. Við höfum nú gert það af minna tilefni.“

Formaður þingflokks Vinstri-grænna hélt því fram í viðtalinu að forsætisráðherra græfi undan efnahagslegu fullveldi landsins með eignarhaldi eiginkonunnar á Wintris. Kannski er þetta aðeins kaldhæðnislegt grín hjá þingflokksformanninum sem gekk hart fram í að Icesave-samningar síðustu ríkisstjórnar næðu fram að ganga.

Hersir Sigurgeirsson, dósent í fjármálum við HÍ, hefur komist að þeirri niðurstöðu að eftirstöðvar Svavars-samninganna svokölluðu næmu um 208 milljörðum króna miðað við 100% heimtur úr þrotabúi Landsbankans. Sjö ára skjólinu sem samningarnir áttu að tryggja, og Jóhanna, Steingrímur og Svandís fögnuðu svo ákaft, væri að ljúka í júní næstkomandi.

Í tíð ríkisstjórnar Samfylkingar og Vinstri-grænna kom engum í hug að mögulegt væri að endurheimta fé úr þrotabúum bankanna. Sá sem nú er sakaður um að ógna efnahagslegu fullveldi var harðlega gagnrýndur fyrir slíkan málflutning og talinn sýna ábyrgðarleysi.

Þegar tæp þrjú ár eru liðin af kjörtímabili ríkisstjórnar Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks liggur fyrir að vegna aðgerða stjórnvalda við afnám fjármagnshafta og uppgjör þrotabúanna munu greiðslur til ríkisins nema nær 500 milljörðum króna. Munurinn á aðgerðunum og Svavars-samningunum er um og yfir 700 milljarðar.

Vantrauststillaga

Orðin sem hafa fallið undanfarna daga eru stór og ekki verður séð hvernig þeir stjórnarandstæðingar, sem lengst hafa gengið, komast hjá því að leggja fram formlega tillögu um vantraust á forsætisráðherra. Sjálfur segist ráðherrann fagna slíkri tillögu. Fjölmiðlar munu örugglega „halda málinu vakandi“ fram að því að tillagan lítur dagsins ljós.

Þegar þingmenn hafa rætt vantrauststillöguna og greitt um hana atkvæði hljóta þeir að sækja í hugmyndasmiðju Svandísar Svavarsdóttur. Það er a.m.k. tilefni til að sérstakt siðaráð eða rannsóknarnefnd fari yfir það og meti hvernig stjórnvöld hafa staðið vörð um efnahagslegt fullveldi þjóðarinnar frá falli bankanna. „Við höfum nú gert það af minna tilefni,“ svo vitnað sé í orð þingflokksformanns Vinstri-grænna.

Share